1

2

3

4

5

 

Postępowanie pielęgniarskie

Ocena. Pogląd na stosunek pacjentki do menstruacji i zbli­żającego się wieku dojrzałego można wyrobić sobie na pod­stawie terminów opisujących krwawienie miesiączkowe („cho­roba”, „przekleństwo”, „plaga”, „złe samopoczucie”). W dal­szej rozmowie można ocenić jej poziom wiedzy o miesiączko­waniu. Obserwacja jej kontaktów z rodziną oraz rozmowa o rodzinie i o życiu naprowadza na charakter stosunków ro­dzinnych i zależności społecznych.Problemy pacjentki. Bolesne miesiączkowanie w latach młodzieńczych często ma tło psychogenne. Dziewczęta wyka­zują tendencje do przewrażliwienia, nerwowości, niepokoju lub wykazują bardziej wyraźne cechy niestabilności emocjo­nalnej. Uważa się, że złe stosunki rodzinne, zwłaszcza między pacjentką a jej matką, mogą mieć wpływ — pozytywny lub negatywny — na samopoczucie pacjentki i jej stosunek do miesiączkowania.Każdy osobnik wykazuje pewien próg bólowy. Może on ule­gać zmianom w zależności od nasilenia stresu i bodźców bó­lowych. Sposób, w jaki kilkunastoletnia dziewczyna reaguje na ból, zależy od jej wieku, przyjętych wzorców kulturowych, oczekiwań rodziny, a także od wcześniejszych doświadczeń bólowych. Bóle mogą powodować występowanie lęku. Ponad­to osoba w wieku młodzieńczym może nie być zdolna do to­lerowania bólu, co dodatkowo nasila lęk i obniża próg bólo­wy. Dodatkowo może ona odczuwać pretensje do siebie i fru­strację związaną z niezdolnością do tolerowania bólu podczas miesiączkowania i towarzyszącym jej zachowaniem. Postępowanie pielęgniarskie. Gdy brak jest swoistej przyczyny bolesnego miesiączkowania rola pielęgniarki polega przede wszystkim na pocieszeniu pacjentki i rozwianiu jej obaw. Ponadto pielęgniarka powinna:zapewnić pacjentce możliwość wypowiedzenia się na te­mat jej dojrzewania płciowego,omówić sposób zaleconego leczenia i jego przesłanki,rozmawiać z pacjentką na temat spraw związanych z cy­klem miesiączkowym i dojrzewaniem płciowym i przekazać jej rzeczową informację na te tematy,omawiać z pacjentką jej sposób reagowania na bolesne miesiączkowanie i sposoby zmian reakcji, tak aby miesiącz­kowanie powodowało jak najmniej cierpienia,omawiać z pacjentką odczuwanie przez nią bólów zwią­zanych z miesiączkowaniem.

Objawy kliniczne

Bóle w podbrzuszu promieniujące do okolicy krzyżowej lub ud przed, na początku lub podczas całego krwawienia mie­siączkowego. Zaburzenia ze strony układu trawiennego: nudności, wy­mioty i biegunka.Bóle głowy. Objawy lękowe: bóle głowy, zmęczenie, drażliwość. Postępowanie lekarskie. Dane uzyskane w badaniu ginekologicznym, z wywiadów rodzinnego, społecznego i dotyczącego życia płciowego stanowią podstawę do rozpoznania lub wykluczenia organicznych przyczyn bolesnego miesiączkowania. Gdy brak jest swoistej przyczyny można zlecić środki przeciwbólowe i rozkurczowe. Niekiedy podaje się estrogensam lub w połączeniu z progesteronem dla wywołania cyklu bezowulacyjnego. Do innych zalecanych sposobów postępowania należą proste ćwiczenia fizyczne z krótkimi okresami odpoczynku, ciepłe kąpiele i niezbyt uciążliwa praca.

Etiologia

Uważa się, że pierwotną postać bolesnego miesiączkowa­nie powoduje nadmierna skłonność do skurczów macicy oraz konflikt, jaki rozwija się w toku procesu przekształcania się z zależnej od innych dziewczynki w dojrzałą, niezależną ko­bietę. Jest to najpospolitsze zaburzenie miesiączkowania wie­ku pokwitania.Wtórne bolesne miesiączkowanie występuje u młodych dziewcząt nie tak często jak pierwotne. Jeśli się pojawia, jest spowodowane przez proces zapalny w obrębie miednicy (rzeżączkowy lub wywołany przez inne bakterie), zlepy otrzew­nowe spowodowane przez perforowany wyrostek robaczkowy i zapalenie otrzewnej lub torbiel skórzastą jajnika.

Bolesne miesiączkowanie (dysmenorrea)

Bóle występują na początku krwawienia miesiączkowego, przed jego początkiem lub w trakcie krwawienia. Bóle mogą być ostre lub tępe, napadowe i kurczowe lub stałe i mniej inten­sywne. Stanowią częstą dolegliwość u dziewcząt w szkołach średnich i uczelniach wyższych i są główną przyczyną absen­cji. Typy. Bolesne miesiączkowanie dzieli się na pierwotne i wtórne. Pierwotne występuje przy braku zmian chorobowych w obrębie narządów miednicy; typ wtórny łącznie ze zmianami chorobowymi w obrębie miednicy.

Postępowanie pielęgniarski

Ocena. Nastolatka z brakiem miesiączkowania jest zwykle silnie zaniepokojona tym problemem. Pielęgniarka powinnapouczyć ją o przyczynach braku miesiączki i określić, czy tryb życia pacjentki nie ma na to wpływu.Jeśli pacjentka jest otyła lub nadmiernie wychudzona, należy ocenić sposób odżywiania. Należy też ocenić stopień aktyw­ności płciowej pacjentki, a także stwierdzić, czy stosuje do ust­ne środki antykoncepcyjne, gdyż może to być przyczyną braku miesiączkowania. Problemy pacjentki infantylny wygląd w stosunku do wieku metrykalnego,niska samoocena spowodowana odchyleniem od norm od­powiadających wiekowi,stres emocjonalny spowodowany obawą przed zajściem w ciążę w przypadku, gdy pacjentka jest aktywna płciowo,niezdolność do samodzielnego uporania się ze stresem emocjonalnym spowodowanym problemami związanymi z wiekiem młodzieńczym i życiem codziennym,zmiany w metabolizmie węglowodanów i niedobory wi­taminowe B1 i B6 spowodowane przyjmowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych,szkodliwe nawyki dietetyczne. Postępowanie analiza sposobu odżywiania przeprowadzona razem z pa­cjentką i przekazanie jej odpowiednich zaleceń,upewnienie się co do ewentualnych objawów ciąży w przypadkach, gdy pacjentka jest aktywna płciowo,poinformowanie pacjentki, która stale stosuje doustne środki antykoncepcyjne o ich działaniach niepożądanych,rozmowa z pacjentką na temat jej zasobu wiedzy o mie­siączkowaniu.

Postępowanie lecznicze

Pierwotny brak miesiączkowania należy przeprowadzić badania dla wykluczenia objawów ciąży, nieprawidłowości rozwojowych narządów płciowych, nieprawidłowej chromatyny płciowej, nowotworów przysad­ki oraz zaburzeń czynności jajników,u pacjentek z dysgenezją gonad podaje się estrogen dla spowodowania rozwoju drugorzędowych cech płciowych,wykonuje się badanie komórek nabłonka pochodzących z wymazu z jamy ustnej,badanie składu chromosomowego w elementach uposta­ciowanych krwi obwodowej,urografia,badanie radiologiczne siodła tureckiego dla wykluczenia uszkodzenia przysadki,jeśli nie stwierdza się nieprawidłowości chromosomalnych, należy wykonać dwukrotnie badanie moczu z 24 godzinnej zbiórki dla wykrycia obecności gonadotropiny i hor­monów kory nadnerczy, nacięcie zarośniętej błony dziewiczej lub wytworzenie operacyjne pochwy w przypadkach, gdy jej brak. Wtórny brak miesiączkowania ocena ogólnego stanu zdrowia i stanu emocjonalnego,leczenie przewlekłych chorób układowych,badanie poziomu gonadotropin i steroidów kory nadner­czy w moczu,badanie poziomu testosteronu w moczu i krwi dla oceny aktywności androgennej,stymulacja klomifenem w przypadkach torbielowatości jajników.Podawanie estrogenów przez okres miesiąca, dla spowodowania występowania miesiączki „z wycofania”,wykluczenie lub rozpoznanie ciąży.

Objawy kliniczne

Pierwotny brak miesiączkowania brak lub opóźniony rozwój drugorzędowych cech płcio­wych,wirylizm, ,bóle w podbrzuszu,niski wzrost,otyłość,nieprawidłowe rozmieszczenie owłosienia pachowego i ło­nowego,nieprawidłowe wykształcenie pochwy, trudności w oddawaniu moczu i zatrzymanie powstałe w wyniku istnienia krwiaka pochwy (krwi miesiączkowej zatrzymanej w obrąbie pochwy). Wtórny brak miesiączkowania znaczne zmniejszenie masy ciała zwykle spowodowane przez ostrą dietą odchudzającą lub brak łaknienia na tle nerwowym,brak krwawień miesięcznych przez kilka miesięcy lub dłużej.

Etiologia

Pierwotny brak miesiączkowania jest spowodowany przez nieprawidłowości wrodzone układu rozrodczego, takie jak za­rośnięcie lub brak części narządów rozrodczych innych niż jajniki, zaburzenia czynności jajników, przysadki, tarczycy, nadnerczy; nieprawidłowości chromosomalne, jak zespół Tur­nera, obojnactwo rzekome żeńskie i zarośnięta błona dziewi­cza. Wtórny brak miesiączkowania jest najczęściej skutkiem zajścia w ciążę. Do innych przyczyn należą zaburzenia emo­cjonalne hamujące sterowane przez podwzgórze uwalnianie gonadotropiny przysadkowej, endokrynopatie, jak uszkodze­nie przysadki, znaczne niedożywienie, przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych przez kilka miesięcy lub dłużej, choroby układowe, jak cukrzyca i zaburzenia czynności tar­czycy, a także zespół torbielowatości jajnika (zespół Steina i Leventhala).

Odmiany

Pierwotny brak miesiączkowania. Rozpoznaje się go, gdy pacjentka nie miesiączkuje do końca siedemnastego roku ży­cia. Wtórny brak miesiączkowania. Po uprzednich miesiączkach pacjentka nie miesiączkuje co najmniej przez trzy kolejne cy­kle.

Brak miesiączkowanie (amenorrhea)

Brak okresowego krwawienia miesiączkowego przez czas dłuż­szy niż trzy miesiące jest określony jako brak miesiączkowa­nia. Jest to zjawisko prawidłowe przed wystąpieniem pierw­szej miesiączki, podczas ciąży, laktacji i menopauzy.