Archive for the ‘Bez kategorii’ Category

Postępowanie lekarskie

Wywiad i badanie fizykalne obejmujące wszystkie układy, wywiady rodzinne, wywiad o dotychczasowym przebiegu wzrostu i rozwoju, wykreślanie rocznych przyrostów wysoko­ści ciała, dokładne pomiary wysokości ciała i masy ciała, sta­ranna ocena stopnia rozwoju drugorzędowych cech płciowych.Badanie ginekologiczne.Badanie stężenia hormonu luteinizującego w porze nocnej. Stężenie jego podnosi się w okresie dojrzewania płciowego. Charakterystyczne dla pokwitania są związane ze snem nagle wzrosty stężenia LH. Upewnienie się, że pacjentka jest zdrowa, tj. czy nie istnie­ją inne sprawy chorobowe.Oszacowanie przybliżonego wzrostu w wieku dojrzałym.Należy podawać testosteron lub HCG niektórym chłopcom, u których stwierdza się niedobory psychiczne lub społeczne spowodowane opóźnieniem pokwitania. Niektórym dziewczętom, dla wystąpienia pokwitania należy podawać przez krótki czas estrogen metodą cykliczną. U osób płci męskiej z dysgenezją gonad stosuje się substytucję testosteronem przez całe życie, u osób płci żeńskiej zaś stałe cykliczne podawanie estrogenu i progesteronu.U pacjentów z podejrzeniem dysgenezji gonad należy wyko­nać następujące badania:Rozmaz nabłonka błony śluzowej jamy ustnej dla wykry­cia nieprawidłowości kariotypu (45, XO/47, XXX).Zdjęcie rentgenowskie ręki dla określenia wieku kostnego. Wiek kostny pozwala na określenie momentu początkowego zaburzeń czynności gonad. Przedniotylne zdjęcie rentgenowskie miednicy dla wykry­cia kostnienia powodowanego wpływem steroidów produko­wanych przez gonady oraz dla zbadania, czy w okolicy szcząt­kowych gonad istnieją zwapnienia. Badanie wymazu z pochwy dla stwierdzenia całkowitego braku wytwarzania steroidów przez gonady. Postępowanie pielęgniarskie. W pracy pielęgniarki z młodocianymi z opóźnionym pokwitaniem największy na­cisk należy położyć na zagadnienia psychologiczne. Opóźnie­nie występowania drugorzędowych cech płciowych wywołuje u pacjentów zażenowanie, a u członków ich rodzin niepokój. Ocena. Do danych, jakie trzeba ocenić należą:stosunek pacjenta do samego siebie,stan odżywienia,wywiady rodzinne,przekonania związane ze znaczeniem opóźnienia pokwi­tania dla pacjenta,psychospołeczny wpływ opóźnienia dojrzewania,szybkość przebiegu zmian w kierunku początku pokwita­nia. Problemy pacjenta obawa przed obniżeniem wartości własnej,obawa przed unikaniem przez rówieśników, odrzuceniem i ośmieszeniem,problemy psychologiczne, jak bunt, panika i depresja,niska samoocena. Postępowanie w rozmowach z pacjentem kładzie się nacisk na wszyst­kie objawy poprzedzające rozwój drugorzędowych cech płciowych, jak pojawienie się owłosienia łonowego, począ­tek pojawienia się gruczołów sutkowych lub przyrost wzros­tu,pomoc w wyrażaniu wszystkich zmartwień, odczuć i prze­konań powstających na tle opóźnionego pokwitania,pomoc w wytworzeniu realistycznego obrazu ciała,zachęcanie do przejawiania normalnej aktywności,pomoc w rozpraszaniu lęków i obaw pacjenta i rodziny,jeśli brak jest objawów patologicznych, należy zapewnić pacjentów, że ich „odchylenie” od normy stanowi jedynie odmianę prawidłowo przebiegającego procesu pokwitania,jeśli zalecone jest leczenie długoterminowe, należy po­móc rodzinie i pacjentce zrozumieć znaczenie stałego prze­strzegania wskazówek lekarza.

Objawy

W zależności od etiologii opóźnionego dojrze­wania u chorej mogą istnieć następujące objawy:Kariotyp 45(XO). Brak różnicowania gonad.Podwyższone stężenie LH i FSH przy braku prawidłowego sprzężenia zwrotnego. Niezróżnicowana tkanka zrębowa przy braku pęcherzyków jajnikowych.Infantylizm płciowy. Pierwotny brak miesiączki. Niski wzrost. Niska masa urodzeniowa w wywiadach. Wrodzony obrzęk limfatyczny. Łokieć koślawy (nieprawidłowy kąt między kością ramienną a kośćmi przedramienia). Cofnięta lub mała żuchwa. Pletwistość szyi. Krótka szyja. Trwała niepłodność.

Pokwitanie opóźnione

Pokwitanie cechuje się rozwojem drugorzędowych cech płcio­wych. U młodzieży występują związane z płcią różnice budo­wy ciała, wzrostu, szerokości w obręczy barkowej i w bio­drach oraz rozmieszczeniu owłosienia łonowego. Początek mie­siączkowania i rozwój gruczołów sutkowych u dziewcząt oraz zwiększenie rozmiarów zewnętrznych gruczołów płciowych u chłopców są łatwe do zauważenia i zarejestrowania. Jeśli u dziewcząt i chłopców nie pojawiają się objawy rozwoju płciowego do 13,5 roku (dziewczęta) lub 15,5 roku (chłopcy), a u których wiek kostny przekracza 12 lat, należy te osoby poddać badaniu lekarskiemu.

Okres młodzieńczy

Okres młodzieńczy rozpoczyna się wraz z rozpoczęciem doj­rzewania funkcji rozrodczych i kończy w momencie osiągnię­cia pełnej zdolności rozrodczej. Mimo że można przewidzieć kolejność etapów rozwoju, możliwość przewidywania nie od­nosi się do czasu rozwoju. Dlatego też wiek kalendarzowy jest mylącym miernikiem w ocenie stopnia dojrzałości młodocia­nych. Bardziej dokładnym kryterium jest dojrzałość biologiczna.Okres pokwitania i młodzieńczy wywierają głęboki wpływ nadziewczęta i chłopców, gdy starają się oni uporać .ze stresami towarzyszącymi szybkiemu wzrostowi fizycznemu i rozwojowi. Ponadto różnice indywidualne w dojrzewaniu płciowym wśród młodocianych przyczyniają się do powstawania lęków i grają istotną rolę w problemach rozwijających się podczas nadcho­dzącej dojrzałości.Głównymi zadaniami wieku młodzieńczego są: dostosowywa­nie się do fizycznej dojrzałości płciowej, uczenie się nawią­zywania i utrzymywania więzi heteroseksualnych, uzyskiwa­nie niezależności psychologicznej i ekonomicznej oraz plano­wanie przyszłości zawodowej. Zadania te są wyłączną dome­ną tej grupy wieku, dlatego też zachowanie młodocianych zorientowane na potrzeby; gradację ważności i przejawy ak­tywności różnią się zdecydowanie od tych przejawów zarów­no u dzieci, jak i dorosłych.Jako grupa — nastolatki są względnie zdrowe. Jest to też najbardziej zaniedbana grupa w systemie ochrony zdrowia. Wiele problemów, np. choroby przewlekłe, niedożywienie, trą­dzik młodzieńczy, choroby weneryczne i problemy psychospo­łeczne, jest wspólnych dla obojga płci. Tylko dziewczęta mają następujące problemy:Choroby ginekologiczne.Problemy z miesiączkowaniem.Ciąża.Sztuczne poronienie.Ograniczony dostęp do antykoncepcji.Wszystkie te sprawy wymagają wszechstronnej opieki lekarskiej, zapewniającej leczenie i uświadomienie. Uświadomienie w zakresie zdrowia powinno mieć na celu przygotowanie mło­dej osoby do przejścia wieku młodzieńczego i wczesnego okre­su dojrzałości. Specjalną uwagę należy zwracać na:seksualność,zapobieganie chorobom,odżywianie,zmiany rozwojowe,używanie leków.Nie ulega wątpliwości, że wiek młodzieńczy jest wyjątko­wy pod względem występujących w tym okresie zachowań, wrażeń, czynności i problemów. Wymaga on zintegrowanej służby zdrowia, w której pracują specjaliści, będący w sta­nie dać oparcie młodzieży i pomóc jej w przygotowaniu do dojrzałości.

Etiologia

Zespół Turnera (dysgenezja gonad). Zaburzenie rozwoju gonad wywołane nieprawidłowością chromosomalną. Klinicz­nie przejawia się niskim wzrostem, szyją pletwistą, zniekształ­ceniami klatki piersiowej, kręgosłupa i kończyn, zwłaszcza łokciem koślawym, nieprawidłowościami budowy skóry twa­rzy, uszu i stóp. Ponadto stwierdza się zwiększone wydala­nie gonadotropiny z moczem. Wiek szkieletowy jest opóźnio­ny i może być o 2 do 3 lat niższy od wieku metrykalnego. Uważa się, że somatyczne objawy tego zespołu są spowodowa­ne delecją krótszego ramienia chromosomu X. Gdy u dziecka płci żeńskiej istnieje delecja dłuższego ramienia jednego z chromosomów X, fenotypowo występuje dysgenezja gonad, jednak bez wymienionych wyżej objawów somatycznych. Za­burzenie to występuje w 1 przypadku na 3000 żywo urodzo­nych dzieci.Niedoczynność przysadki. Uważa się, że jest zwykle spo­wodowana przez zaburzenie w wytwarzaniu lub wydzielaniu jednego lub więcej podwzgórzowych czynników uwalniających. Niedobór hormonu wzrostowego występuje jako zaburzenie pojedyncze lub łącznie z niedoborem jednego lub więcej przy­sadkowych hormonów tropowych. U dzieci tych obserwuje się zahamowanie wzrostu, ich wiek kostny jest niższy w sto­sunku do normy, są one niskie i otyłe i wyglądają na młodsze w stosunku do wieku metrykalnego. Przy niedoborze gonado­tropiny nie dochodzi do pokwitania. W przypadkach izolowa­nego braku hormonu wzrostowego, pokwitanie zwykle jest opóźnione, ale występuje samoistnie. W wywiadach rodzinnych późne występowanie pokwita­nia. Niedobory w odżywianiu. Przewlekłe choroby układowe, np. wada serca, cukrzyca, niedokrwistość, choroby układu naczyniowego, zespół złego wchłaniania, ciężkie uszkodzenie nerek i choroby kolagenowe.Niedorozwój gonad.

Dojrzewanie płciowe przedwczesne

Przedwczesne dojrzewanie płciowe przejawia się wczesnym wystąpieniem cech dojrzałości płciowej. Zwykle w przypadkach pełnego przedwczesnego dojrzewania płciowego rozwijają się drugorzędowe cechy płciowe i rozpoczynają się krwawienia miesiączkowe. Przedwczesna dojrzałość płciowa występuje przed 10 rokiem życia. Zaburzenie to dzieli się następująco:Pełna przedwczesna dojrzałość płciowa. Jajniki są dojrzałe, dziecko jajeczkuje i jest zdolne do poczęcia.Niepełna przedwczesna dojrzałość płciowa. Jajniki nie doj­rzewają, brak owulacji. Częstość występowania. Dojrzewanie płciowe przedwczesne jest zaburzeniem rzadkim, może jednak wystąpić w każdym wieku przed okresem pokwitania.

Wychowanie seksualne dziecka w wieku przedpokwitaniowym

Przedmiot wychowania seksualnego był długo otoczony gorącymi kontrowersjami. Mistyka, jaka otacza czynności płciowe człowieka, jest ściśle związana z jego układem war­tości, filozofią i przekonaniami moralnymi. W większości cy­wilizacji zachodnich rozwój płciowy i funkcje płciowe są trak­towane jako domena prywatna. Mimo że wiele osób chciałoby ignorować problem rozwoju płciowego w wieku przedpokwitaniowym, musimy stanąć na stanowisku, że rozwój ten i zro­zumienie przejawów seksualizmu człowieka stanowi zasadniczy element w doświadczeniach życiowych dziecka w miarę jak przekształca się ono w zdrowego, przystosowanego płcio­wo młodego człowieka.W większości przypadków najlepszymi nauczycielami w tym zakresie są dla dziecka jego rodzice. Ważne jest, aby to z ro­dziców, które bierze na siebie tę odpowiedzialność, było wła­ściwie przygotowane. Mimo, że we współczesnym społeczeń­stwie panuje przekonanie o wysokim uświadomieniu w zakre­sie seksu, wielu rodziców ma znaczne niedobory w tej dzie­dzinie. Zadaniem zatem pielęgniarki jest ocena poziomu wie­dzy rodziców dla ustalenia braków w wiadomościach i umo­żliwienie uzupełnienia tych luk.W przytłaczającej większości zasób wiedzy w zakresie prze­jawów życia płciowego, jaki rodzice otrzymali w swoim dzie­ciństwie, jest niewystarczający, nawet jeśli byli w tej korzyst­nej sytuacji, że taką wiedzę im wpajano. Tak więc oceniając zasób wiadomości, jaki mają rodzice, pielęgniarka powinna zaczynać od podstawowych funkcji ciała i elementarnych wia­domości na temat rozrodu.Na szczęście dla wielu rodziców dzieci mają wrodzoną cieka­wość, która obejmuje ich wciąż rozrastający się świat. Pyta­nia na temat seksualizmu człowieka wydają się wypływać z ciekawości dziecka w szerokim sensie i są związane z jego rosnącym rozumieniem świata, a nie ogniskują się bezpośred­nio na sprawach płci.Pytania, jakie zadają małe dzieci wskazują, że są one staran­nie przemyślane i co za tym idzie, dziecko jest gotowe na przyjęcie odpowiedzi. Dziecko z reguły zadaje pierwsze pyta­nia na temat płci w starszym wieku żłobkowym i przedszkol­nym. Jest ogromnie ważne, aby wtedy rodzice odpowiadali na pytania dziecka na poziomie odpowiadającym poziomowi rozwoju poznawczego dziecka. Ponieważ dziecko w starszymwieku żłobkowym i przedszkolnym może zwykle przyswoić sobie w pewnym momencie tylko jedno pojęcie, rodzicom na­leży radzić, aby starali się odpowiadać obiektywnie i prosto. Jakość stosunków między rodzicami a dzieckiem w tym wczes­nym okresie ma znaczny wpływ na zdolność dziecka do ra­dzenia sobie z problemami seksualizmu człowieka. W momen­cie osiągnięcia wieku przedszkolnego dziecko przyswaja so­bie wiele ważnych pojęć związanych z tymi problemami.W miarę wzrostu i rozwoju dziecka jego pytania stają się co­raz trudniejsze. Pytania zadawane przez dzieci młodsze naj­częściej odnoszą się do różnic anatomicznych między płciami, podczas gdy pytania dzieci starszych zwykle są związane ze szczegółami rozrodu człowieka.Większość dzieci poznaje fakty związane z rozrodem człowie­ka już w wieku przedszkolnym. Okres wieku szkolnego to etap w rozwoju, w którym dziecko rozwija się silnie pod względem intelektualnym i pojęciowym. Według Petrilla we wczesnym okresie szkolnym dziecko jest zdolne do pojęcia znaczenia funkcji fizjologicznych, jednak zainteresowanie nimi pojawia się dopiero w drugiej połowie tego okresu. Rodzice powinni poznać swoje dziecko, tak aby móc rozpoznać i koncentrować się na motywacji dziecka i jego gotowości do uczenia się w celu ułatwienia płynnego przejścia z wieku szkolnego do okresu młodzieńczego.

Stany zapalne zewnętrznych narządów płciowych – zapalenie pochwy i sromu

Zapalenie pochwy i sromu jest stanem zapalnym w obrębie sromu i pochwy, przy czym proces zapalny rozpoczyna się w obrębie sromu i przenosi się na pochwę.U dziewcząt w wieku przedpokwitaniowym zapalenie pochwy i sromu dzieli się następująco:Nieswoiste zapalenie pochwy i sromu. W tej postaci nie udaje się wyodrębnić drobnoustroju wywołującego tę choro­bę. Swoiste zapalenie pochwy i sromu. Drobnoustrój chorobo­twórczy daje się zidentyfikować i wyizolować z hodowli treś­ci upławów.Zapalenie pochwy i sromu spowodowane przez ciało obce. Proces zapalny jest spowodowany wprowadzeniem do pochwy ciała obcego. Częstość występowania. Zapalenie pochwy i sromu jest najpospolitszym schorzeniem układu rozrodczego w okresie przedpokwitaniowym. Etiologia. Zapalenie pochwy i sromu zwykle jest wywoływane przez różne drobnoustroje, np. pałeczkę okrężnicy,gronkowca złocistego, paciorkowca, wirusy, a także owsiki.Ponadto czynnikami usposabiającymi są: brak higieny osobistej, niedostateczne odżywianie, przewlekłe choroby układowe, zbyt ciasna bielizna i masturbacja. Fizjopatologia. Ściana pochwy u dziewcząt w wieku przedpokwitaniowym jest cienka i słabo rozwinięta z powodu braku estrogenu. Ponadto odczyn w pochwie dziecka jest obojętny i brak w niej zarówno pałeczek kwasu mlekowego, jaki glikogenu, co stwarza korzystne warunki dla wzrostu drobnoustrojów. Objawy kliniczne. Matka zwykle stwierdza, że dziecko ma upławy, czemu towarzyszy przekrwienie, zaczerwienienie i obrzęk sromu. W trakcie badania lekarz może palpacyjnie wykryć ciało obce. Odczyn upławów jest kwaśny (pH 4,0—5,0). W przypadkach swoistego zapalenia pochwy i sromu hodow­la materiału pobranego z treści upławów pozwala na identy­fikacją i izolację drobnoustroju. Postępowanie lecznice. Celem postępowania lekarskiego jest identyfikacja i eliminacja czynników predysponujących dla radykalnego zlikwidowania problemu. Jeśli uda się zidentyfikować drobnoustrój wywołujący zakażenie, należy zlecić antybiotyk, na który ten drobnoustrój wykazuje wrażliwość. Gdy drobnoustrój wywołujący nie jest zidentyfikowany, leczeniem z wyboru jest zalecenie przestrzegania zasad higieny oraz zlecenie stosowania kremu zawierającego estrogen, co zwiększa odporność błony śluzowej pochwy. O przestrzeganiu zasad higieny należy instruować zarówno matkę, jaki dziecko (jeśli jest wystarczająco duże, aby to zrozumieć). Zaleca się także noszenie bielizny bawełnianej, pranej w roztworze łagodnego mydła, a nie detergentu, a następnie dokładnie płukanej. Postępowanie pielęgniarskie. Postępowanie pielęgniarskie u dziewczynek z zapaleniem pochwy i sromu obraca się wokół nauczenia zapobiegania, przy czym podstawowym celem jest poprawa nawyków higienicznych zarówno matki,jak i dziecka. Zabiegi higieniczne powinny obejmować staranne mycie sromu od przodu do tyłu przy użyciu łagodnego mydła i dokładnym spłukiwaniu. Po myciu srom należy osuszyć(nie wycierając) miękkim ręcznikiem. Zabieg ten należy wykonywać codziennie i po każdym wypróżnieniu.Dla wykrycia takich czynników predysponujących, jak złe od­żywianie, zła higiena osobista i inne ukryte czynniki należy przeprowadzić bardzo staranną ocenę. Dla zlikwidowania czynników usposabiających należy prowadzić długofalowy sku­teczny program nauczania, ukierunkowany szczególnie na zas­pokojenie określonych niedoborów dziecka i rodziny. Gdy czynnikiem etiologicznym jest masturbacja albo wprowa­dzenie ciała obcego do pochwy, rodzice i dziecko mogą od­czuwać poczucie winy. Jeśli potrzeba eksploracji własnego ciała i manipulacje odpowiadają etapowi rozwojowemu dziec­ka, pielęgniarka powinna upewnić matkę, że aktywność dziec­ka nie jest nieprawidłowa. Jednakże nawroty zapalenia poch­wy i sromu wymagają bardziej starannego badania i oceny psychologicznej dziecka i niekiedy także jego rodziny.

Obojnactwo rzekome żeńskie

Nieprawidłowe wykształcenie zewnętrznych narządów płciowych żeńskich jest nieprawidłowością wrodzoną, której wynikiem jest pozorna niezgodność między gonadami i budową zewnętrznych narządów płciowych. Istnieją trzy najczęstsze postacie tego zaburzenia:Obojnactwo rzekome żeńskie. Jest to postać zaburzenia naj­częściej spotykana. U dziecka rozwijające się gonady są jaj­nikami, a zewnętrzne narządy płciowe ulegają wirylizacji. Skład chromosomowy jest żeński (XX).Obojnactwo rzekome męskie. Gonady są jądrami, a zewnętrzne narządy płciowe ulegają feminizacji.Obojnactwo prawdziwe. W gonadach spotyka się jednocześ­nie tkankę typową dla jajników i dla jąder. Takie przypadki są niezwykle rzadkie. Częstość występowania. Częstość występowania obojnactwa rzekomego żeńskiego jest względnie rzadka, istnieje jednak tendencja do występowania rodzinnego tego zaburzenia. Etiologia. Najczęstszą przyczyną obojnactwa rzekomego żeńskiego jest wrodzony przerost nadnerczy, co powoduje w wyniku zaburzenia syntezy hydrokortyzonu. Do innych zidentyfikowanych czynników etiologicznych należą maskulinizujące guzy matki oraz przyjmowanie przez nią leków androgennych w czasie ciąży. Fizjopatologia. U płodu żeńskiego rozwój narządów płciowych przebiega pod wpływem stymulacji hormonami żeńskimi. Pod wpływem oddziaływania androgenów następuje nadmierny rozrost łechtaczki i wargi sromowe mogą zrastać się ze sobą, co w wyniku powoduje rozwój zmaskulinizowanych zewnętrznych narządów płciowych. Objawy kliniczne. Maskulinizacja zewnętrznych narządów płciowych waha się od umiarkowanej do silnie wyrażonej. Gonady są jajnikami, poziom ketosteroidów w moczu jest nadmiernie podwyższony. Badanie wyskrobin błony śluzowej jamy ustnej w teście chromatynowym daje wynik dodatni. Postępowania lecznicze. Płeć dziecka powinna zostać określona możliwie jak najwcześniej. W większości przypadków dziecko powinno być wychowywane jako dziewczynka, co jest zgodne z genotypem XX. Rekonstrukcja plastyczna zewnętrznych narządów płciowych powinna być rozpoczęta jak najwcześniej dla ułatwienia prawidłowego rozwoju emocjonalnego i społecznego dziecka. W niektórych przypadkach może być wskazane leczenie kortykosteroidami, zwłaszcza gdy czynnikiem etiologicznym jest wrodzony przerost kory nadnerczy. Postępowania pielęgniarskie. Sprostanie potrzebom rodziców. Postępowanie pielęgniars­kie z dzieckiem o nieprawidłowo rozwiniętych narządach płciowych jest związane ze zidentyfikowanymi potrzebami ro­dziny, zwłaszcza rodziców dziecka. Początkowo największe problemy rodziców związane są z poczuciem winy i brakiem informacji. Rodzice zwykle starają się ukryć swoje emocje poprzez mechanizm wyparcia. W tym czasie pielęgniarka po­winna rozpoznać to i zapewnić rodzicom możliwość otwartego wyrażania ich potrzeb. W kontaktach z rodzicami pielęgniar­ka powinna w sposób werbalny i pozawerbalny komunikować im, że wyrażanie przez nich uczucia winy i zawodu jest do przyjęcia i że jest to zjawisko normalne w tym okresie. Drugim ważnym problemem dla większości rodziców jest nie­zrozumienie zjawisk związanych z powstaniem nieprawidłowości rozwojowej, co wzmacnia poczucie winy. Zwykle lekarz bierze na siebie ciężar wyjaśnienia charakteru zaburzenia oraz przedstawienia rodzicom planu postępowania lekarskiego. Podczas takiej rozmowy — jeśli jest to możliwe — powinna być obecna pielęgniarka po to, aby wiedziała dokładnie, jaką informację przekazano rodzicom i aby mogła później w spo­sób jasny i prosty przedstawić im sytuację i dopomóc w jej zrozumieniu. W tym czasie rodzice zwykle wymagają upew­nienia, że po rekonstrukcji plastycznej narządy płciowe bę­dą miały prawidłowy wygląd i że funkcje płciowe nie będą zakłócone, gdyż są jajniki i nie są one uszkodzone. Ponadto niekiedy pielęgniarka jest zmuszona do analizy (prowadzonej wspólnie z rodzicami) prawidłowego wzrostu i rozwoju pło­dowego i pozałonowego dziecka po to, aby rodzice mogli ła­twiej zrozumieć charakter zaburzenia.Udział rodziców w opiece nad dzieckiem. Dla wytworzenia właściwych zależności rodzice dziecko należy rodziców zachę­cać, aby brali udział w opiece nad dzieckiem. Potrzeby dziec­ka przed zabiegiem chirurgicznym są takie same jak potrzeby dziecka normalnego. Należy zatem dążyć do tego, aby matka zaspokajała te potrzeby w możliwie największym stopniu. Po zabiegu chirurgicznym pielęgniarka powinna starannie oce­niać stan nawodnienia i właściwe wydalanie. Ocena drożnoś­ci dróg moczowych jest istotna ze względu na to, że interwen­cja chirurgiczna dotyczyła odtworzenia zewnętrznych narzą­dów płciowych. Po przejściu ostrego okresu pooperacyjnego należy zachęcać matkę, aby brała udział w opiece nad dziec­kiem przez karmienie, przewijanie, kąpiele itp. Jeśli w szpitalu możliwa jest opieka typu „roomingin”, należy zachęcać mat­kę, aby przebywała razem z dzieckiem. Uwagi rozwojowe związane z dzieckiem o nieprawidłowo rozwiniętych narządach płciowych. Mimo że zalecana jest jak najwcześniejsza korekcja chirurgiczna, niekiedy do szpitala zgłaszane bywa starsze dziecko do zabiegu lub do kontynua­cji procedury chirurgicznej w przypadkach cięższych niepra­widłowości rozwojowych. W ocenie takiego dziecka pielęgniar­ka powinna ustalić stopień rozumienia przez dziecko celu umieszczenia go w szpitalu i charakteru oczekującego je za­biegu. W tym czasie mogą być wyrażone wyobrażenia dziec­ka na temat defektu anatomicznego i jego stosunek do poby­tu w szpitalu. Podejście pielęgniarki powinno być zgodne z poziomem rozwoju psychicznego dziecka, gdy objaśnia mu ona elementy środowiska szpitalnego i przygotowuje je do operacji. Przedstawienie sylwetki ciała może pomóc dziecku lepiej zrozumieć cel i charakter zabiegu operacyjnego pod warunkiem, że przekroczyło ono 3,5 roku życia.W przygotowaniu dziecka do operacji ważne jest, aby pod­chodzić do niego na jego poziomie rozwojowym. Do planu przygotowania przedoperacyjnego należy włączyć opis i wy­jaśnienie wrażeń, jakich dziecko doświadczy przed, w trakcie i po zabiegu, dla złagodzenia urazu emocjonalnego, jakiego dziecko dozna. Ponadto należy uznać i uszanować potrzebę dziecka do zachowania tajemnicy zawodowej w jego sprawie podczas całego okresu pobytu w szpitalu.

Problemy rodzin niepłodnych

W przypadkach małżeństw niepłodnych mogą być niezbę­dne inne badania, np. zbadanie ilościowe plemników i badanie drożności jajowodów.Problem niepłodności niesie często ze sobą ładunek emocjo­nalny. Istnieje nadzieja zajścia w ciążę;istotnym czynnikiem jest także lęk ze względu na możli­wość, że mimo wykonania licznych badań nie będzie cią­ży. Rola pielęgniarki. Osoby poddawane badaniom muszą być dokładnie pou­czone o rodzaju wykonywanych badań,podczas badań mających na celu wykrycie niepłodności należy wspierać emocjonalnie oboje partnerów. Przed podjęciem prób leczenia niezbędne jest dokładne ba­danie lekarskie obojga małżonków. Dane wywiadu dotyczące męża wywiad lekarski (przebycie zapalenia ślinianek, zapa­lenia jąder, chorób wenerycznych itp.),wywiad społeczny (palenie tytoniu, picie alkoholu, przemęczenie),wywiad w zakresie życia płciowego (stosowanie sub­stancji zwilżających, przedwczesny wytrysk, impotencja itp.),czynniki zawodowe (ekspozycja na opary benzyny, sub­stancje promieniotwórcze itp.). Badanie mężczyzn obejmuje obserwację drugorzędowych cech płciowych,wykrycie nieprawidłowości wrodzonych, np. niezejście jąder lub ich zanik, spodziectwo lub brak nasieniowodu,badanie nasienia (objętości, liczby i ruchliwości plem­ników oraz obecności innych składników upostaciowa­nych). Dane wywiadu dotyczące kobiety — takie same, jak w przypadkach innych zaburzeń ginekologicznych, z jednoczesnym zwróceniem bacznej uwagi na przebieg miesiączkowania i postaw do zagadnień płci. Badanie kobiety obejmuje badanie owulacji (badanie krzywej podstawowej tem­peratury ciała),test Simsa Hubnera: test ten polega na badaniu śluzu szyjkowego po stosunku płciowym,wykonuje się go w okresie owulacji w 1—12 godzin po stosunku,celem testu jest określenie przeżywalności i ruchli­wości plemników, przedmuchiwanie jajowodów (test Rubina),celem jego jest określenie drożności jajowodów,wykonuje się go w 3—4 dni po zakończeniu krwa­wienia miesiączkowego,test polega na wprowadzeniu dwutlenku węgla do jajowodów poprzez szyjkę i jamę macicy, podczas wprowadzania gazu mierzy się jego ciś­nienie, w warunkach prawidłowych ciśnienie powinno rosnąć, a następnie spaść, gdy jajowody są drożne, kobieta odczuwa bolesność w okolicy barku, histerosalpingografia,wykonuje się ją, gdy inne badania nie dają jedno­znacznych wyników,polega na uwidocznieniu drożności jajowodów na ekranie fluoroskopowym lub zdjęciu rentgenowskim. Po­zwala na umiejscowienie niedrożności i wykrycie nie­prawidłowości w budowie macicy; kuldoskopia,pozwala na uwidocznienie jajowodów,do szyjki wprowadza się roztwór błękitu metylenowego dla lepszego uwidocznienia jajowodów; laparoskopia, wykonuje się ją dla uwidocznienia drożności jajo­wodów: dzięki laparoskopii można rozpoznać uszkodze­nia jajowodów oraz około jajowodowe zlepy otrzew­nej,po wstrzyknięciu środka cieniującego można również wykryć ciążę jajowodową; badania, których wykonanie może być niezbędne u obojga partnerów.badanie czynności tarczycy,inne badania endokrynologiczne. Wykonuje się je zwłaszcza, gdy w wywiadach stwierdza się brak mie­siączkowania, nieregularne miesiączkowanie, trądzik lub nadmierny przyrost masy ciała; dodatkowe dane anamnestyczne,ocena sposobu odżywiania może być konieczna u obojga partnerów, ponieważ często korekcja diety i uzupełnienie niedoborów prowadzi do odzyskania pło­dności,ocena wpływu przyjmowanych leków. Niektóre leki mogą hamować powstawanie dojrzałych postaci plem­ników i komórek jajowych,czynniki psychologiczne,należy pamiętać, że niepłodność często jest skut­kiem zaburzeń emocjonalnych, dlatego też jest ko­nieczna ocena stanu psychicznego partnerów w mał­żeństwie,niekiedy niezbędna jest pomoc psychologa lub psychiatry.