Archive for the ‘Bez kategorii’ Category

Metody chemiczne

Plemnikobójcze galaretki, piany, kremy, tabletki i czopki. Metoda środek plemnikobójczy w jednej z wyżej wymienio­nych postaci wprowadzany jest do pochwy nie później niż na 1 godzinę przed stosunkiem. Substancje plemniko­bójcze uwalniające się z preparatu uszkadzają plemniki, zanim będą one w stanie zapłodnić komórkę jajową,substancje te mają z reguły odczyn kwaśny, przez co powodują ograniczenie ruchliwości plemników i zmniej­szają szansę ich przeżycia,działają one również jako przeszkoda mechaniczna, zapobiegając wędrówce plemników,powtórny stosunek wymaga ponownego wprowadze­nia środka plemnikobójczego,gdy środki plemnikobójcze stosuje się jako jedyny środek antykoncepcyjny po porodzie, należy je stosować w podwójnej ilości ze względu na rozciągnięcie ścian po­chwy. Zalety metoda ta nie wymaga recepty lekarskiej ani szczegółowych instrukcji,jest łatwo dostępna i prosta w stosowaniu. Wady metoda może zaburzyć spontaniczność stosunku,może powodować zanieczyszczenie pościeli i odzieży,niektóre składniki chemiczne mogą drażnić wrażliwy nabłonek pochwy i szyjki. Zagrożenie dla zdrowia poza możliwością podrażnienia przez składniki chemi­czne nie ma innych zagrożeń,jeśli następuje zapłodnienie, płód nie zostaje uszko­dzony. Skuteczność. Skuteczność waha się w zależności od stosowanego preparatu. Biuro Badawcze Margaret Sanger poddało ba­daniom testowym 24 różne preparaty. Wyniki tych badań można uzyskać w Poradni Planowania Rodziny,ogólnie biorąc pianę uważa się za najbardziej sku­teczną postać preparatu. Jednak środki te nie są tak sku­teczne jak prezerwatywa lub pesarium,jeśli stosuje się je łącznie z pesarium lub prezerwa­tywą, ich skuteczność bliska jest skuteczności doustnych środków antykoncepcyjnych. Hormonalne blokowanie owulacjia. Różne ilości syntetycznego estrogenu i progesteronu zakłócają fizjologię cyklu miesiączkowego, przez co kobietastaje się czasowo niepłodna. Metoda kombinowana. Metodaestrogen łącznie z progesteronem podaje się od 5 do 25 lub 26 dnia cyklu (dawki są różne),następnie podaje się placebo lub nie podaje żadnych środków przez 7—8 dni, w czasie których następuje krwawienie w wyniku przerwania podawania prepara­tów, oddziaływanie fizjologiczne układ pod wzgórzowo-przysadkowy: wydzielanie FSH ulega umiarkowanemu zahamowaniu pod wpływem estrogenu i nie dochodzi do owulacji. Mimo to u ok. 10% kobiet dochodzi do jajeczkowania,jajnik: wydaje się, że omawiane preparaty wywiera­ją wpływ na przemianę steroidów w jajniku,błona śluzowa jamy macicy: zakłócenie poziomu hor­monów — nawet bardzo niewielkie — powoduje takie zmiany w błonie śluzowej macicy, że niemożliwe jest zagnieżdżenie zapłodnionej komórki jajowej, d) wydzielina szyjkowa: progesteron w warunkach nor­malnych wydzielany dopiero po owulacji powoduje, że śluz szyjkowy jest nieprzenikliwy dla plemników. Metoda sekwencyjna. Metoda przez pierwszą część cyklu podaje się estrogen, a w jego fazie końcowej estrogen łącznie z progestero­nem,następnie podaje się placebo albo nie podaje żad­nych środków aż do wystąpienia krwawienia (około 7 dnia),liczba tabletek każdego typu bywa różna. W niektó­rych preparatach jest 14 zawierających estrogen, a 7 zawierających estrogen i progesteron. W innych prepa­ratach ten stosunek wynosi 16 : 5, w jeszcze innych 11 : 10,2. Działanie fizjologiczne. Podobne do opisanego w po­przedniej metodzie, z tą różnicą, że błona śluzowa maci­cy rozrasta się wobec braku progesteronu w pierwszej po­łowie cyklu, a śluz szyjkowy nie stanowi przeszkody dla plemników. Możliwe, że właściwości śluzu szyjkowego są przyczyną części niepowodzeń tej metody. Zalety łatwość stosowania,metoda nie wymaga żadnych manipulacji przed sto­sunkami płciowymi,wysoka skuteczność.e. Wady niepożądane objawy uboczne. Niektóre z tych obja­wów można złagodzić lub zlikwidować przez zmianę dawek hormonów, na podstawie profilu hormonalnego ko­biety napięcie przedmiesiączkowe i bolesność gruczołów sutkowych,nudności i wymioty,wzrost lub obniżenie popędu płciowego,zwiększenie wydzielania śluzu szyjkowego,przebarwienia skóry,zatrzymanie sodu i wody,bóle głowy,zmęczenie, depresja, przyrost masy ciała, krwawienia międzymiesiączkowe, zapalenie pochwy, inne objawy, zagrożenie dla zdrowia udowodniono istnienie korelacji między chorobami zakrzepowo-zatorowymi naczyń a przyjmowaniem hor­monalnych środków antykoncepcyjnych. Do chorób tych należą m.in. zakrzepowe zapalenie żył, zatory naczyń mózgu, zawał serca i zator płucny,często stwierdza się długo trwający brak miesiączko­wania po odstawieniu doustnych środków antykoncep­cyjnych,rozwój zmian torbielowatych gruczołów sutkowych i mięśniaków macicy może być przyspieszony podczas przyjmowania tych środków,istnieje pewne ryzyko — niezupełnie udowodnione — rozwoju cukrzycy,może rozwijać się okresowe nadciśnienie,zwiększa się ryzyko odkładania kamieni żółciowych,mogą powstawać nadżerki szyjki macicy, nie udowodniono ostatecznie podejrzenia o rakotwórcze działanie tych preparatów. Jednak 12-letnie badania kobiet przyjmujących estrogeny wydają się potwierdzać takie podejrzenie, istnieje zgodny pogląd, że estrogeny przyspieszają rozwój już istniejących nowotworów złośliwych, przeciwwskazania bezwzględne zakrzepowo-zatorowe choroby naczyń,zmiany naczyniowe mózgu i serca,nadciśnienie,cukrzyca (zwłaszcza ze zmianami naczyniowymi),zapalenie wątroby i jego następstwa,ciąża,świąd skóry i żółtaczka podczas ciąży, zaburzenia enzymatyczne (zespół Rotora, zespół Dubina Johnsona), porfiria, niedokrwistość sierpowata, przeciwwskazania względne ciężkie choroby serca i nerek,hiperlipemia,padaczka,otoskleroza,migrenowe bóle głowy,tendencja do nadmiernej pigmentacji („ostudy”), przedłużające się cykle bezowulacyjne, zakażenia grzybicze w obrąbie narządów płciowych,i) okres laktacji. Skuteczność według danych Garcii skuteczność waha się w grani­cach od 0,2 do 0,7 ciąży na 100 kobiet i rok (przy sto­sowaniu metody kombinowanej),w metodzie sekwencyjnej częstość niepożądanej cią­ży jest minimalnie wyższa. Nowsze metody hormonalne badane obecnie wstrzykiwanie mieszaniny estrogenprogesteron raz w miesiącu;Wady: krwawienia miądzy miesiączkowe i przedłużone krwawienia po odstawieniu, wstrzyknięcie progesteronu raz w miesiącu;Wady: nieregularne krwawienia miesiączkowe i przedłu­żający się brak miesiączki, a także cykle bezowulacyjne po odstawieniu,jednorazowe w miesiącu przyjęcie preparatu estroge­nu o przedłużonym działaniu i progesteronu o działaniu krótkotrwałym. Preparat ten przyjmuje się na kilka dni przed przewidywanym krwawieniem miesiączkowym; Wady: silne nudności i krwawienia międzymiesiączkowe „Minipill” (minitabletka). Preparat zawiera małe daw­ki progesteronu, nie zaburzające funkcjonowania osi podwzgórzeprzysadka, a jedynie zmieniające gęstość śluzu szyjkowego, tak że staje się on przeszkodą dla plemni­ków;Wady: krwawienia międzymiesiączkowe,wszczepienie w mięśnie ramienia kapsułek silikono­wych zawierających progesteron. W zależności od dawki działanie utrzymuje się przez miesiące lub nawet lata; Wady: nieregularne krwawienia miesiączkowe,metoda „drażetki następnego rana”. Wysoka dawka dietylostylbestrolu podana po nie chronionym stosunku w okresie płodnym. Nie zaleca się tej metody do stoso­wania stałego; można ją stosować tylko w szczególnych przypadkach, np. po zgwałceniu;Wady: nudności i wymioty, wysoka częstość występowa­nia zakrzepowego zapalenia żył przy regularnym stosowa­niu, prostaglandyny. Obecnie bada się je w postaci czopków dopochwowych do podawania w późnym okresie cyklu miesiączkowego. Po podaniu dopochwowym wywołują one krwawienie tego samego lub następnego dnia. Uważa się również, że kompensują czynność ciałka żółte­go, wskutek czego można je uważać za środki wywołują­ce poronienie;Wady: działanie wciąż nie poznane dobrze, ze względu na doświadczalną fazę badań, w jakiej się znajdują.

Metody mechaniczne stosowane przez mężczyzn

Prezerwatywa. Jest to osłona pokrywająca członek w czasie wzwodu,wykonana z cienkiej gumy lub błon pochodzenia zwierzęcego, naoliwiona lub nie naoliwiona, ze zbiornikiem na nasienie lub bez niego, zapakowana w folię lub sztywne opakowanie z tworzywa. Cena prezerwatywy rośnie w miarę wzrostu jej jakości. Metoda prezerwatywę nakłada się na członek w stanie wzwo­du przed stosunkiem. Po wytrysku nasienie gromadzi się w nim, nie przenikając do pochwy,jeśli prezerwatywa nie ma na ślepym końcu zbiorni­czka na nasienie, można go wytworzyć przez pozostawie­nie przestrzeni między żołędzia prącia a ścianką prezerwatywy, usuwając z tej przestrzeni powietrze,w razie potrzeby prezerwatywę można posmarować (wazeliną, oliwą itp.); jeśli jest już posmarowana, wystar­czy doprowadzić ją do temperatury ciała,po zakończeniu stosunku należy wycofać prącie za ­nim ustąpi erekcja,należy zwracać uwagę, aby podczas wycofywania pre­zerwatywa nie zsunęła się z prącia. Zalety stosowanie nie wymaga recepty lekarskiej ani nadzoru lekarza,chroni zarówno przed chorobami wenerycznymi, jak i przed zapłodnieniem,metoda jest względnie tania,pozwala mężczyźnie na przyjęcie odpowiedzialności za planowanie rodziny,brak jakiegokolwiek zagrożenia zdrowotnego dla oboj­ga partnerów. Wady prezerwatywy mogą wpływać na odczucia fizyczne podczas stosunku zarówno u kobiety, jak i mężczyzny,przerywanie spontaniczności gry miłosnej,e. Skuteczność według Tietzego częstość ciąży w różnych badaniach waha się w granicach od 7 do 28,3 na 100 kobiet i rok,równoczesne stosowanie środków plemnikobójczych zmniejsza prawdopodobieństwo ciąży. Stosunek przerywany. Stosunek przerywany polega na przerwaniu kopulacji przed wytryskiem. Metoda: mężczyzna wycofuje prącie z pochwy tuż przed wytryskiem i wytrysk odbywa się poza pochwą, tak aby nasienie się do niej nie dostało. Zalety metoda nie wymaga żadnych środków ani przygoto­wań,brak jest jakiegokolwiek zagrożenia zdrowotnego. Wady przystosowaniu tej metody nie osiąga się pełnej sa­tysfakcji ze stosunku.niewielka ilość nasienia wydzielająca się przed wy­tryskiem może wystarczyć do zapłodnienia,e. Skuteczność. Metoda ta jest szeroko stosowana w Europie, przy czym brak jest danych na temat jej skuteczności.W przypadkach prawidłowego wykonywania jej skuteczność można przyrównać do innych metod mechanicznych.

Metody mechaniczne stosowane przez kobiety

Jest to okrągła błona gumowa otoczona półsztywnym pierścieniem z gumy. Metoda wkłada się je do pochwy, nakładając na szyjkę przed stosunkiem płciowym dla uniemożliwienia przeniknięcia nasienia do macicy,rozmiar (średnicę) pesarium ustala lekarz podczas ba­dania ginekologicznego. Rozmiar należy następnie ustalać ponownie po każdej ciąży oraz po spadku lub wzroście masy ciała,przed włożeniem do pochwy kobieta pokrywa we­wnętrzną powierzchnię i pierścień gumowy pesarium kre­mem lub galaretką plemnikobójczą,pesarium wkłada się do pochwy za pomocą aplikatora lub ręcznie przez złożenie go na pół, co ułatwia wpro­wadzenie go na miejsce,umieszcza się je nad szyjką między tylną i przednią ścianą pochwy, tuż poniżej spojenia łonowego. Kobieta po wprowadzeniu pesarium powinna sprawdzić palcami, czy jest ono ułożone prawidłowo,należy je pozostawić na 8—10 godzin po stosunku, aby mogły zadziałać środki plemnikobójcze,co pewien czas należy sprawdzać powierzchnię pesarium, czy nie pojawiają się uszkodzenia lub pogorszenie jakości powierzchni błony gumowej,nie należy wykonywać irygacji pochwy w czasie, gdy pesarium znajduje się na swoim miejscu i nie jest to też konieczne po jego usunięciu. Zaletytechnika łatwa do wyuczenia,brak zagrożenia dla zdrowia,nie wpływa ujemnie na jakość odczuć. Wady. Metoda wymaga mechanicznych manipulacji w czasie przygotowania się do stosunku, co wywiera ujemny wpływ na psychikę części kobiet. Skuteczność. Według Tietzego częstość niepowodzeń przy użyciu pesarium razem z substancjami plemnikobójczym i leży w granicach między 4 a 33,6 ciąży na 100 kobiet i rok. Kapturek naszyjkowy. Zasada działania podobna do pesarium, jednak z tą różnicą, że kapturek jest trudniejszy zarówno do założenia, jaki do zdjęcia.Często jest wprowadzany przez lekarza jednorazowo na cały miesiąc. Jest częściej stosowany w Europie niż na terenie Stanów Zjednoczonych. Spiralki wewnątrzmaciczne. Jest to mały, specjalnie ukształtowany przedmiot, wykonany z tworzywa lub metalu, wprowadzany do macicy w celu zapobieżenia zapłodnieniu lub zagnieżdżeniu zapłodnionego jaja.Metoda mechanizm działania nie jest całkowicie poznany; ist­nieje kilka teorii tłumaczących ten mechanizm:według głównej hipotezy spirala wewnątrzmaciczna jako ciało obce w macicy wywołuje nieswoistą komór­kową reakcję zapalną, w której wyniku powstają wa­runki toksyczne dla plemników oraz występują zmiany w błonie śluzowej macicy uniemożliwiające zagnieżdże­nie, metal, szczególnie stosowana obecnie miedź, może wywierać działanie plemnikobójcze w miarę powolnego uwalniania się urządzenie wprowadzane jest przez lekarza pod koniec krwawienia miesiączkowego,przed wprowadzeniem wykonuje się badanie rozma­zu z pochwy, barwionego metodą Papanicolaou,jeśli istnieje zakażenie macicy, niezależnie od tła, metoda ta jest przeciwwskazana,obowiązuje ścisłe przestrzeganie aseptyki,przed wprowadzeniem spirali do macicy wprowadza się zgłębnik w celu określenia jej długości,podczas wprowadzania może nastąpić perforacja ściany macicy, zwłaszcza bezpośrednio po porodzie lub przerwaniu ciąży, gdy ściana macicy jest miękka. Dla­tego też zabieg powinien być wykonywany jedynie przez personel fachowy o dużym doświadczeniu,zabieg wykonuje się właśnie w tym okresie cyklu, aby mieć pewność, że pacjentka nie zaszła wcześniej w ciążę, istnieje naturalna tendencja do wypchnięcia ciała obcego przez macicę. Po wprowadzeniu kobieta jest uczona,jak może sprawdzić, czy spiralka utrzymuje się wewnątrz jamy macicy. Jest do niej przymocowana cienka nić, której obecność można wyczuć w pochwie,wypchnięcie następuje najczęściej w ciągu pierw­szych 3 miesięcy po wprowadzeniu,wypchnięcie następuje częściej również, gdy spirala została wprowadzona w ciągu pierwszych 5 tygodni po porodzie lub poronieniu. Jednak, jeśli nie nastąpi w tym czasie wypchnięcie, rzadko ma to miejsce później,u nieródek obserwuje się większą częstość samoist­nego wypchnięcia niż u kobiet, które rodziły. Zagrożenie dla zdrowia najpoważniejszym zagrożeniem jest możliwość perfo­racji ściany macicy przez wprowadzone urządzenie. Mo­że ono perforować ścianę macicy częściowo i utkwić w niej lub przebić się przez całą grubość ściany macicy i przejść do jamy otrzewnej, uszkadzając narządy leżące w sąsiedztwie. W tym przypadkach konieczne jest ope­racyjne usunięcie spirali,jakiekolwiek uchybienie w aseptyce w trakcie wprowadzania może spowodować zakażenie wstępujące i cho­roby zapalne w obrębie narządu rodnego,opisano przypadki zejścia śmiertelnego w wyniku wspomnianych powikłań, jeśli dochodzi do ciąży, gdy w macicy znajduje się spirala, częstość poronień jest wyższa niż w przypadkach ciąży bez wprowadzenia ciał obcych do macicy. Mimo to wiele ciąży było donoszonych pomyślnie. Przeciwwskazania zakażenie dróg moczowych,mięśniaki macicy,nieregularne krwawienia miesiączkowe,podejrzenie istnienia wczesnej ciąży,nieprawidłowy obraz rozmazu barwionego metodą Papanicolaou,obawa przed poronieniem. Skutki niepożądane nasilone bóle o charakterze kurczowym oraz silne krwawienie z pochwy występujące zwłaszcza podczas krwawienia miesiączkowego i niekiedy krwawienie międzymiesiączkowe,samoistne wypchnięcie, często przeoczone przez ko­bietę, jeśli nie sprawdza ona często, czy spirala znajduje się w macicy, Problemy, na które należy zwrócić większą uwagę podczas nauczania metody kobietę należy uświadomić, że spirala wewnątrzmaciczna może być czynnikiem wywołującym poronienie. Nie­które kobiety mogą z różnych względów odczuwać sprze­ciw w stosunku do poronienia i powinny być świadome tej Właściwości spirali,można stosować tampony i irygacje pochwy. Kobie­cie należy przypomnieć o konieczności sprawdzania pod­pasek używanych w czasie menstruacji ze względu na mo­żliwość wypchnięcia spirali,podczas pierwszych trzech miesięcy, gdy prawdopo­dobieństwo wypchnięcia jest znaczne, godne zalecenia jest stosowanie dodatkowych środków antykoncepcyj­nych,wskazane jest wykonywanie badania ginekologiczne­go po 6 i 12 miesiącach, a następnie w odstępach rocz­nych. Skuteczność. Według Tietzego ogólny odsetek niepowodzeń mieści się w granicach 2—3 ciąży na 100 kobiet i rok.

Młody wiek dojrzały

28 dni następuje zwykle kilka dni, gdy kobieta stwierdza brak jakiejkolwiek wydzieliny z pochwy. Okres ten okre­ślany jest jako dni „suche”,następnie kobieta odczuwa wrażenie „zwilżenia”. Pod­czas badania w tym momencie stwierdza się mętną, gę­stą i lepką wydzielinę,następnie śluz staje się śliski, ciągliwy i wilgotny, przybierając konsystencję i inne właściwości surowego białka jaja kurzego. Często, ale nie zawsze, śluz ten jest przezroczysty i klarowny, czym różni się od śluzu wystę­pującego wcześniej. Taki śluz sprzyja kapacytacji i prze­życiu plemników i utrzymuje się przez kilka dni przed wystąpieniem owulacji,tuż przed owulacja występuje „objaw szczytowy”. Jest to ostatni dzień, w którym śluz jest śliski i ciągliwy. W tym dniu można go rozciągnąć najdalej (do 15 cm) bez pęknięcia nitki śluzu. Niekiedy kobieta stwierdza zwięk­szenie się ilości tego śluzu, jednak nie zawsze jest to przejaw „objawu szczytowego”, a ilość śluzu może się przed tym objawem zmniejszyć,po owulacji śluz znowu staje się lepki i gęsty. Wy­dzielina taka może utrzymywać się aż do końca cyklu, albo też znikać po kilku dniach. Wyjaśnienia fizjologiczne„suche” dni są spowodowane małym stężeniem estro­genu w początkowej fazie cyklu,w miarę wzrostu stężenia estrogenu rozpoczyna się wydzielanie śluzu,tuż przed owulacja pod wpływem największych stężeń estrogenu, i być może pod wpływem hormonu luteinizującego (LH), zmieniają się właściwości śluzu tak, aby jak najbardziej sprzyjał żywotności i ruchliwości plemników. Odczyn wewnątrz pochwy zmienia się wówczas ze zwy­kłego kwaśnego na zasadowy, bardziej sprzyjający prze­życiu plemników,wytwarzanie progesteronu przez ciałko żółte po owu­lacji powoduje zmianę powrotną śluzu, tak że przybiera on znów swoistą gęstość i lepkość,obecność ruchliwych plemników stwierdza się w po­chwie do 8—10 dni po stosunku, jednak ogólnie uważa się, że tracą one zdolność do zapłodnienia po 72 godzi­nach od stosunku. Jajo — zgodnie z obecnym stanem wie­dzy — jest zdolne do zapłodnienia tylko przez 24 godziny po owulacji. Największe prawdopodobieństwo zapłodnienia istnie­je w dniach, gdy śluz jest ciągliwy i śliski oraz w dniu następującym po wystąpieniu objawu szczytowego. Metodanależy nauczyć kobietę, aby unikała kontaktów płcio­wych w dniach na początku cyklu, w których wydziela­ny jest śluz, a następnie przez 3 dni od objawu szczyto­wego,w dniach „suchych” na początku cyklu i od czwarte­go dnia od objawu szczytowego do końca cyklu stosunek nie powoduje zapłodnienia,podczas samego krwawienia miesiączkowego nie na­leży odbywać stosunków, chyba że kobieta jest pewna, że ostatni cykl miesiączkowy był cyklem owulacyjnym. Również kobiety o bardzo krótkim cyklu miesiączkowym mogą podczas krwawienia miesiączkowego wytwarzać śluz rzadki, ciągnący się i lepki,gdy Billings nauczał swojej metody, wyróżniał dwa rodzaje śluzu: nazywając lepki i gęsty śluz „niepłodnym”, śluz zaś rzadki, ciągnący się, wilgotny — „płodnym”. Są­dził, że w dniach występowania śluzu gęstego można bez­piecznie odbywać stosunki płciowe. Jednak dalsze bada­nia i doświadczenie wykazały, że chociaż w dniach wy­stępowania gęstego śluzu prawdopodobieństwo zajścia w ciążę jest mniejsze, to jednak w tych dniach może na­stąpić zapłodnienie. Tak więc wszystkie kobiety, dla któ­rych ciąża byłaby poważnym problemem, powinny unikać stosunków we wszystkich dniach w początku cyklu, w któ­rych pojawia się śluz,jeśli kobieta ma nieregularne cykle spowodowane za­burzeniami jajeczkowania, laktacją lub menopauzą, może stosować tę metodę, lecz musi zachowywać ostrożność. Stosunki odbywane we wszystkie dni „suche” nie grożą zapłodnieniem. Jeśli nie chce się dopuścić do ciąży, na­leży unikać stosunków we wszystkich dniach cyklu, w których jest wydzielany śluz szyjkowy. Jeśli jest śluz rzadki i ciągliwy, również przez trzy dni po ustąpieniu tego typu śluzu należy powstrzymać się od stosunków. Jeśli owulacja nie została potwierdzona dwufazową zmia­ną temperatury ciała, nie można uznać dni do ustąpienia śluzu rzadkiego za bezpieczne, jeśli śluz utrzy­muje się w ogóle,płyn nasienny obecny w pochwie w dniu następują­cym po stosunku może imitować śluz szyjkowy. Dlategoteż — jeśli istnieje jakakolwiek wątpliwość — należy uznać, że jest to śluz i w tym dniu nie odbywać stosun­ku,jeśli istnieje stan zapalny pochwy lub szyjki, powodu­jący występowanie ciągłych upławów, to przed stosowa­niem opisanej metody należy stan ten wyleczyć,jeśli kobieta ma trudności z określeniem, czy jest to dzień „suchy” czy też nie, może wykonać ćwiczenie Kegala (polegające na kurczeniu i rozluźnianiu mięśni kro­cza), obserwując jednocześnie w lusterku, czy pojawia się śluz z pochwy,jeśli kobieta chce mieć pewność, że owulacja już wy­stąpiła, może stosować jednocześnie metodę pomiaru pod­stawowej temperatury ciała, jednak nie jest to konieczne do skutecznego stosowania metody owulacyjnej.e. Skutecznośćteoretyczna skuteczność tej metody wydaje się być bardzo wysoka. W jednym z badań w Tonga Weissman i wsp., po wykluczeniu ciąży zamierzonych lub świadome­go zlekceważenia metody, na 282 kobiety stosujące me­todę owulacyjną łącznie przez 2~503 cykle stwierdzili je­dynie dwa przypadki „błędu stosującego” i jeden przypa­dek „błędu metody” (błąd stosującego był zdefiniowany jako „błąd popełniony przez partnerów, który mógł zo­stać ustalony i wyjaśniony przez instruującego w sposób zrozumiały dla nich”, błąd metody zaś jako „o ile to by­ło możliwe stwierdzono, że partnerzy zrozumieli instrukc­je i przestrzegali zaleceń”). Badanie to było krytykowane, gdyż nie daje ono prawdziwego obrazu skuteczności kli­nicznej. Przy zastosowaniu wzoru Pearla do tego bada­nia stwierdza się skuteczność teoretyczną 1,4 ciąży na 100 kobiet i rok, skuteczność kliniczną zaś 25 ciąży na 100 kobiet i rok,w innym badaniu przeprowadzonym przez Balia w Au­stralii na 124 kobietach w 1635 cyklach stwierdzono 21 nieplanowanych ciąży. Według wzoru Pearla daje to 15,5 ciąży na 100 kobiet i rok. W obliczeniu wzięto pod uwagę zarówno kobiety, które podjęły świadome ryzyko (9 cią­ży), jak i te, które odbywały stosunki w dniach, gdy śluz był gęsty i mętny (8 przypadków). Po wykluczeniu tych obu grup pozostały tylko 4 ciąże, co daje wartość 2,9 ciąży na 100 kobiet i rok, obecnie prowadzone są dalsze badania na terenie Los Angeles finansowane przez Departament Zdrowia, Eduka­cji i Opieki Społecznej rządu USA. Metoda pomiaru podstawowej temperatury ciałaa. Metoda polega na codziennym pomiarze temperatury ciała po co najmniej 3godzinnym odpoczynku. Jedynym wysiłkiem, jaki poprzedza pomiar, może być tylko wzięcie termometru dla wykonania pomiaru. Sposób pomiaru temperatury (w pochwie, odbytnicy lub jamie ustnej) nie jest istotny, ważne tylko, aby temperaturę mierzyć zawsze w takisam sposób. Zmiany podstawowej temperatury ciała i uzasadnieniefizjologiczne: jeśli są wyłączone wszystkie inne czynnikiwpływające na podstawową temperaturę ciała, jest ona naogół niższa w pierwszej połowie cyklu. Bezpośrednio przedowulacja temperatura obniża się o ok. 0,1°C. Po owulacjiprodukcja progesteronu przez ciałko żółte powoduje wzrostpodstawowej temperatury ciała o ok. 0,3—0,5°C. Podwyższona podstawowa temperatura ciała utrzymuje się przez ok.12 dni, a następnie spada przed następnym krwawieniemmiesiączkowym. Metodakobietę uczy się mierzyć temperaturę co rano przez 5 minut przed wstaniem z łóżka, zawsze o tej samej po­rze i w ten sam sposób,zmiany wysokości, miejsca pobytu, zmiany czasu miej­scowego spowodowane podróżami, choroba, noc bez snu, zakłócenia emocjonalne, przyjmowanie alkoholu oraz sto­sowanie koców elektrycznych mogą być przyczynami fałszywego wzrostu temperatury. Należy te czynniki za­znaczyć na wykresie,kobieta rejestruje co najmniej przez 6 miesięcy tem­peraturę ciała w fazie przedowulacyjnej cyklu dla usta­lenia, jaka jest norma w jej cyklu,następnie wykreśla się linię odniesienia o 0,1° powy­żej najwyższej zarejestrowanej temperatury w okresie jej spadku,gdy zarejestrowana podstawowa temperatura ciała przez trzy kolejne dni przekracza linię odniesienia, wów­czas okres od nocy trzeciej doby do początku następnego krwawienia miesiączkowego uważa się za okres niepłod­ny,za okres płodny uważa się całą pierwszą połowę cy­klu aż do trzeciej doby od wzrostu temperatury,w tej metodzie nie można ustalić dni bezpłodnych w początku cyklu,metoda nie daje się stosować do cykli bezowulacyjnych i bardzo długich. Skutecznośćdwa badania wykonane przez Doringa i Marshalla dla oceny skuteczności klinicznej (włącznie z ciążami wy­nikłymi wskutek zaniedbania, błędu lub niezrozumienia) wykazały, że w przypadku ścisłego przestrzegania zasad metody ciążę stwierdza się w stosunku 0,8—6,6 na 100 kobiet i rok,Tietze uważa tę metodę obok stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych za jedną z najskuteczniej­szych. Metoda objawowotermiczna (kombinowana). Metoda ta łączy zasady, na których oparte są metody:owulacyjna i termiczna, a ponadto stosuje się w niej obserwację innych fizjologicznych objawów owulacji. Dodatkowe objawy owulacjiszyjka macicy przemieszcza się ku górze,ujście zewnętrzne szyjki ulega rozszerzeniu,mogą występować bóle w podbrzuszu,może występować krwawienie lub plamienie w okre­sie owulacji. Metodapartnerów poucza się, jak rejestrować podstawową temperaturę ciała. Zaleca się im stosowanie do wskazówek metody owulacyjnej i metody pomiaru podstawowej tem­peratury ciała. W przypadkach rozbieżności między metodami dni wątpliwe powinny być uznane za płodne,ponadto poucza się kobietę, jak powinna badać szyj­kę palcem w okresie spodziewanej owulacji. Następnie informacje o pozycji szyjki i jej rozszerzeniu nanosi na swój wykres,jeśli kobieta odczuwa bóle w podbrzuszu i niekiedy także stwierdza plamienie, objawy te powinny być także rejestrowane, gdyż mogą być związane z owulacja.d. Skutecznośćnie opublikowano dotychczas wyników badań nad tą metodą antykoncepcji,istniejąca międzynarodowa grupa badawcza pracują­ca nad oceną skuteczności różnych metod zapobiegania ciąży wkrótce powinna dostarczyć danych w tym zakresie, zanim to nastąpi można przyjąć, że skuteczność tej metody jest porównywalna ze skutecznością metody ter­micznej i metody owulacyjnej. Uwagi ogólne na temat naturalnego planowania rodzinya. Ryzyko zdrowotne: brak jest jakiegokolwiek zagrożeniazdrowotnego u osób stosujących te metody. Czynniki psychologiczne czy metody naturalne planowania rodziny stwarzająproblemy przystosowania dla par, które wspólnie lub pojedynczo uważają okresową abstynencją za trudną dozniesienia?tak, mogą stwarzać. Niekiedy jednak konieczność wyrzeczenia się polepsza stosunki miądzy małżonkami, a proces przystosowania stanowi sam w sobie pozytyw­ne doświadczenie w małżeństwie,z powyższego wynika, że motywacja do stosowania tych metod musi wypływać od samych partnerów. Po­winni oni dojrzeć wartość tych metod i przewagi ich nad metodami sztucznymi, aby chcieli zrobić wysiłek i zdobyć sią na wyrzeczenia, jakich te metody wyma­gają,pary, które uczą się tych metod w Lidze Par Natu­ralnego Planowania Rodziny twierdzą, że jest to „sposób życia”, „prawdziwa siła w ich związku” i „okazja do po­głębienia związku między nimi”,tym problemom poświęcono nieliczne badania. Jest to dziedzina trudna do oceny,w badaniu 410 par Marshall stwierdził, że 40% męż­czyzn i 22% kobiet często odczuwa abstynencję za. okres trudny do zniesienia, 53% mężczyzn i 56% kobiet czasa­mi trudno ją znosi, 6% mężczyzn i 14% kobiet rzadko stwierdza, że jest ona trudna, a 1% mężczyzn i 8% kobiet nigdy nie odczuwa tej trudności,co do wpływu abstynencji na ich związek, około 68% nie odczuwa żadnego wpływu, 25% odczuwa, że wywiera wpływ ujemny, a ok. 7% uważa, że wpływ ten jest pozy­tywny,Marshall stwierdził ponadto, że negatywne odczucia partnera i przenoszenie tych odczuć na drugą osobę (ko­bietę) wydaje się wykazywać korelację dodatnią z często­ścią niepowodzenia metody,podczas, gdy wiele badanych małżeństw podnosiło trudności związane z różnymi aspektami tych metod, 66% uważa je za zadowalające dla nich, 74% zaś stwierdza, że wywierają one korzystny wpływ na ich związki, 69% mężczyzn i 61% kobiet stwierdza, że odczuwa większe zadowolenie ze stosunku po okresie abstynencji. Problemy emocjonalneaby którakolwiek z opisanych metod była skuteczna, konieczne jest staranne i pełne objaśnienie wszystkich szczegółów technicznych,obecnie pouczone pary pouczają inne pary. Skutecz­ności takiego upowszechniania naturalnych metod plano­wania jeszcze nie oceniono,obecnie Federacja Naturalnego Planowania Rodziny w Ameryce (Natural Family Planning Federation of Ame­rica, Inc.) oraz Fundacja Życia Ludzkiego (Humań Life Foundation) prowadzą współpracę w zakresie wydawania uprawnień dla uczących tej metody. Obie te organizacje znacznie przyczyniły się do postępu badań nad ustaleniem kryteriów, programem nauczania oraz edukacją szerokiej publiczności

Naturalne metody kontroli urodzin

Metody owulacyjnea. W 1964 r. dr John Billings wykorzystał dane fizjologiicyklu miesiączkowego i zaczął uczyć kobiety, jak przewidzieć moment owulacji na podstawie obserwacji śluzu szyjkowego. Zmiany obserwowane w jakości śluzukażdy prawidłowy cykl miesiączkowy rozpoczyna się złuszczeniem błony śluzowej macicy, znanym jako krwa­wienie miesiączkowe,po ustaniu krwawienia, jeśli cykl trwa co najmniej

Planowanie rodziny w celu uniknięcia niepożądanej ciąży

Przygotowanie małżeństwa do świadomego wyboru najkorzystniejszej metody regulacji wielkości rodziny:Próby nakłonienia obojga małżonków do brania udziału w rozmowie na ten temat. Ocena poziomu ich wiadomości. Określenie ich zainteresowania i zdolności do przyswojenia nowych wiadomości.Ustalenie, co jest dla nich ważne w poszukiwaniu najlep­szej metody.Na podstawie przeprowadzonej oceny wyjaśnienie szcze­gółów odnoszących się do metodyki, zalet, wad, możliwości niepożądanych skutków i skuteczności. Po wyborze metody stwierdzenie, czy małżonkowie zrozu­mieli jak ją stosować i czy stosują ją w sposób właściwy. Szczególnie właściwym okresem do poradnictwa w zakre­sie planowania rodziny jest okres poporodowy.

Pytania do przemyślenia

Jak pielęgniarka może zainicjować i poprowadzić rozmowę dotyczącą ryzyka odbywania stosunków płciowych bez ochro­ny? Jak pielęgniarka objaśniłaby pochodzenie obecnych dole­gliwości Marisy? Jakimi elementami powinna posłużyć się pielęgniarka dla ułatwienia pacjentce określenia subiektywnej oceny przez sa­mą siebie? Jak może pielęgniarka pomóc pacjentce w nabyciu więk­szej odpowiedzialności w samopielęgnacji?

Główne problemy pielęgniarskie rozpoznane podczas analizy przypadku

Ryzyko zajścia w ciążę spowodowane brakiem stosowania środków antykoncepcyjnych. Obrzęk i dolegliwości spowodowane drapaniem sromu.Niska samoocena połączenia z poczuciem niepewności. Braki w wiedzy dotyczącej samopielęgnacji.

Zapalenie pochwy – zadania pielęgniarki

Opis przypadku. Marisa P. ma 16 lat i jest uczennicą szko­ły średniej. Opisywana przez innych jako atrakcyjna, inteli­gentna i przyjacielska. Sama siebie określa jako prostą, ale inteligentną. Często odczuwa brak pewności w stosunkach in­terpersonalnych. Od ośmiu miesięcy „chodzi stale” z uczniem wyższej klasy tej samej szkoły. Jej rodzice aprobują ich kon­takty, ale jednocześnie zachęcają Marisę do rozszerzania jej przyjaźni heteroseksualnych. W ciągu ostatniego miesiąca Marisa i jej przyjaciel odbyli ze sobą kilka stosunków płcio­wych bez środków antykoncepcyjnych.Mniej więcej przed tygodniem Marisa zaczęła odczuwać sil­ne podrażnienie pochwy i sromu. W ciągu dwóch dni błona śluzowa sromu obrzękła i uległa przekrwieniu. Ponadto stwier­dziła, że ma upławy pieniste, żółtawe i cuchnące. Marisa próbowała leczyć się sama stosowaniem zimnych okła­dów na srom, irygacji z letniej wody i preparatu Aspiryn, jed­nak takie postępowanie nie przyniosło jej ulgi. W ciągu ty­godnia nasilające się podrażnienie pochwy i sromu, jak rów­nież zwiększenie ilości cuchnących upławów skłoniło Marisę do omówienia tej sprawy z jej kuzynką Pat, 18-letnią student­ką pierwszego roku wyższej uczelni. Pat namówiła ją do szu­kania pomocy lekarskiej. Towarzyszyła jej do ambulatoryjne­go ośrodka chorób kobiecych, w którym porady z zakresu ginekologii, położnictwa i planowania rodziny można uzyskać za symboliczną opłatą.

Postępowanie pielęgniarskie

Ocena poziomu dojrzałości psychospołecznej,poziomu rozwoju biologicznego,rodzaju aktywności seksualnej,poziomu uświadomienia seksualnego,stosowania środków antykoncepcyjnych,odczuć związanych z zachowaniami seksualnymi,odczuć w stosunku do partnera (partnerów) płciowego (płciowych). Problemy pacjentki poczucie winy spowodowane aktywnością płciową,łęk przed urazem fizycznym i psychicznym,obawa istnienia utajonego homoseksualizmu,obawa przed ciążą i chorobami wenerycznymi. Postępowania wsparcie psychiczne pacjentki. Omówienie i ocena kolidujących ze sobą standardów i wartości seksualnych,rozmowy na temat wiedzy o przejawach seksualizmu człowieka,badanie i wyjaśnienie zagrożeń, tj. ciąży, choroby wene­rycznej i zaburzeń emocjonalnych,rozmowy o charakterze seksualizmu,omówienie wiadomości na temat miesiączkowania i poczęcia,zalecenie konsultowania się w sprawie stosowania anty­koncepcji w przypadkach prowadzenia życia płciowego, omówienie problemów niemoralności w zakresie zależności płciowych, tj.:świadomego rozprzestrzeniania chorób wenerycznych,uwodzenia,wykorzystywania seksualnego innych, omówienie problemów zapobiegania ciąży i zachorowań na choroby weneryczne.